Suy nghĩ của em về nhân vật tôi trong truyện ngắn Cố hương của Lỗ Tấn

Có những nhân vật trong các tác phẩm văn học làm người đọc không sao có thể quên dược. Nhân vật “Tôi” trong truyện “Cố hương” của Lỗ Tấn khiến em không quên được vì những suy tư, trăn trở, những tình cảm của ông với quê hương. Nhân vật “Tôi” là một người yêu quẽ hương sâu sắc với một trách nhiệm cao.

Sau hai mươi năm xa cách quê hương, bây giờ “Tôi” mới có dịp trở lại thăm quê cũ. Lẩn về cô hương này đã xáo động trong ông biết bao suy nghĩ: buồn vui, xót xa, mơ ước,… khiến cho ông không thể quên từng chi tiết nhỏ của chuyến thăm quê hương.

Trên dường về, ngồi trẽn thuyền trong ông rộn lên bao cảm xúc xốn xang, mừng vui vì sáp được gặp lại bao nhiêu cảnh vật và con người thân thiết. Gần đến nơi, “thấy xa gần thấp thoáng mây thôn xóm tiêu điều, hoang vắng, nằm im lìm dưới vòm trời màu vàng ứa. Không nén được, lòng tôi se lại”. Ồng chợt buồn bởi lẽ làng quê ông đã chắng khá lên được chút nào như ông tưởng. Dẫu vậy, tận đáy lòng ông vẫn thấy xóm làng nghèo nàn ấy in đậm trong tâm hai mươi năm qua là rất dỗi thân thương, nên ông có vẻ nghi ngờ những gì mình thấy xa xa.kia, “vị tất dấn nỗi thê lương?”, “Chẳng qua là… lòng mình vốn đã không vui”.

Ở lại quê mươi ngày, nhân vật “Tôi” đã chứng .kiến những cảnh tượng sa sút cua mọi nhà trong xóm, nhiều nhà dã dọn di, cảnh tượng càng hiu quạnh. Một nỗi buồn mênh mỏng ngập tràn tâm hồn ôiig. Nghe mẹ nhắc đến Nhuận Thổ dang mong gặp lại, óng cũng bồn chồn ngóng đợi người bạn thân thiết thuở còn “đế chỏm”. Trong ông bỗng sống dậy bao kỉ niệm “thần tiên” của thời thơ ấu. Hình ảnh Nhuận Thố người bạn cùng lứa – suốt hai mươi năm xa cách vẫn luôn sáng dẹp trong ông: Giữa ruộng dưa, một cậu be da ngăm đen cô đeo vòng bạc sáng loáng, tay lăm lăm câm chiếc đinh ba, mắt sáng long lanh, tiến từng bước tinh khôn rình đâm con trẻ đang ăn trộm dưa. Với biết bao câu chuyện lí thú về kinh nghiệm bẫy chim, bắt cá, “những con cá nhảy, cứ nhảy lung tung, hai chân như chân nhái”. Hồi đó “Tôi” không biết bao nhiên lần thán phục “Trời! Nhuận Thổ hắn biết nhiều chuyện lạ lùng lắm, kể không xiết!”. Hai mươi năm rồi tất nhiên là thay đổi. Nhưng “Tôi” vẫn bàng hoàng, hụt hẫng, vì trước mắt ông là một ông nông dân “nước da vàng sạm, lại có thêm những nếp nhăn sâu hoắm”,… thay vào “bàn tay hồng hào, mập mạp là đôi bàn tay cứ nứt nẻ như vỏ cây thông”. Và điều làm ông đau lòng nhất là vẻ khúm núm, còn câu chào: “Bẩm ông” thì làm ông đau điếng. Đau lòng đến mức “không nói nên lời”, ông chỉ im lặng nghe bạn than thở, tình cảm đẹp đẽ giữa hai người giờ đây bị “bức tường khá dầy ngăn cách”. Ông muôn nói với Nhuận Thổ bao điều, nhưng cổ họng ông nghẹn đắng, lòng ông đau tựa xát muối. Càng nghĩ về dĩ vãng dẹp đẽ ấy, ông càng ngậm ngùi. Quê hương nào mà chẳng đẹp trong kí ức mỗi người. Vậy mà giờ đây cái hoang tàn, xơ xác của làng quê đã dập tắt bao kỉ niệm trong ông: “Hình ảnh đứa trẻ oai hùng, cổ đeo vòng bạc, đứng giữa rộng dưa hấu, tôi vốn nhớ rõ lấm, nhưng bây giờ bỗng nhiên cũng mờ nhạt di, khiến tôi lại càng thêm ảo não”.

Không chỉ riêng Nhuận Thổ, mà những người khác cũng tiều tụy đi về hình hài và cằn cỗi đi trong cách nghĩ. Phải chăng cuộc mưu sinh vất vả buộc họ phải xét nét nhau, bon chen nhau và tất cả đều trở thành những con người hoàn toàn khác. Đặt tất cả những đổi thay đáng buồn trong suy ngẫm luôn luôn có sự so sánh quá khứ tươi đẹp và hiện tại tiêu điều của nhân vật “Tôi”, ngòi bút Lỗ Tấn không chỉ đi sâu biểu hiện tâm hồn một con người tình sâu nghĩa nặng với quê hương, mà còn mạnh dạn phanh phui xã hội cũng với tinh thần phê phán sâu sắc.

Nhưng nhân vật “Tôi” của nhà văn không tuyệt vọng. Đời ông và Nhuận Thổ nhiều đau thương, tình bạn của ông và Nhuận Thổ bị ngăn cách sâu thẳm nhưng đời cháu Hoàng và Thủy Sinh sẽ không phải chịu như thế. Để nhân vật “Tối” suy tư về hiện tại và tương lai,, trong một chiếc thuyền đang rẽ sóng đi về phía trước, là tác giả muôn hé mở một tương lai sáng sủa. Tình yêu quê hương của một con người đầy trách nhiệm không cho phép ông bi quan. Hình ảnh “con dường” và sự khẳng định một điều giản dị: “Kì thực trên mặt đất làm gì có đường. Người ta đi mãi thì thành đường thôi” đã nói lên niềm tin,trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu cái đẹp của cuộc sống mới, xã hội mới. Đó là chân lí, bởi vì chân lí vốn giản dị.

Diễn biến cảm xúc của nhân vật “Tôi”, từ chỗ trên đường về quê thì phảng phất buồn, đến khi ở quê mấy ngày thì đau xót, bi đát, nhưng cuối cùng trên đường xa quê là hi vọng, chính là để khấc họa sâu sắc tính cách nhân vật. Buồn bã, đau xót, hi vọng đều chỉ là những biểu hiện khác nhau của tình quê hương sâu đậm trong nhân vật. Cách biểu hiện nhân vật như thế đầy ấn tượng.

Hơn nữa, để người kể chuyện xưng “Tôi”, tác giả đã thể hiện được diễn biến nội tâm nhân vật thật sâu sắc. Nhưng nếu hiểu nhân vật “Tôi” là Lỗ Tấn sẽ làm mất đi giá trị điển hình của hình tượng nhân vật. Nếu kể như cuộc đời Lỗ Tấn: Trong hai mươi năm đó “Tôi” có lần về quê và làm việc ở gẩn quê, sao có thể làm nổi bật được sự thay dổi ghê gớm của cổ’ hương, khiến “Tôi” đau lòng? Nếu kể cha Nhuận Thổ dạy “Tôi” bẫy chim (y như thật) thì làm sao có thể tôn vẻ đẹp của cậu bé nông dân Nhuận Thổ và tình bạn không phân chia đẳng cấp? Và như vậy thì làm sao tố cáo mạnh mẽ xã hội cũ đã hủy hoại thể lực và tâm hồn người nông dân?

Nhân vật “Tôi”, một sáng tạo độc đáo của tác giả, với tình quê hương đằm thấm đã làm sâu sắc thêm chủ đề tác phẩm.