Soạn bài Tổng kết phần văn lớp 8

Soạn bài Tổng kết phần văn lớp 8 học kỳ 2

  1. Lập bảng thống kê các văn bản văn học Việt Nam đã học ở lớp 8 từ bài 15.
Văn

bản

Tác giả Thể

loại

Giá trị nội dung chủ yếu
Vào nhà ‘ ngục Quảng Đông cảm tác Phan Bội Châu Bát cú

Đường

luật

Bác Hồ là một chiến sĩ cách mạng có phong thải ung dung, lạc quan yêu đời. Dù trong cảnh tù đày nhưng Bác vẫn thể hiện khí chí bất khuất, kiên cường không gì lay chuyển nổi.
Đập đá ở Côn Lôn Phan

Châu

Trinh

Bát cú

Đường

luật

Người anh hùng cứu nước luôn ở trong tư thế hiên ngang. Đứng trước nguy nan khí chí ấy càng được củng cố và tỏa sáng, đó chính là hình tượng đẹp lẫm liệt của người anh hùng.
Muốn

làm

thằng

Cuội

Tản Đà Thất ngôn bát cú Thi nhân Tản Đà đứng trước buổi loạn lạc, xã hội đầy rẫy những bất công, xấu xa đã thể hiện thái độ bất hòa sâu sắc. Nhà thơ muốn

 

      thoát khỏi những điều xấu xa và bằng tâm hồn lãng mạn, nhà thơ mong được lên cung trăng để cùng mây gió làm bạn với chị Hằng.
Hai chữ nước nhà Trần Tuấn Khải Song thất lục bát Với tấm lòng yêu nước thiết tha, đứng trước cảnh đất nước lâm nguy, tác giả đã dùng ngòi bút của mình để tranh đấu. Tác giả dựng lại câu chuyện lịch sử về cuộc chia tay của hai cha con Phi Khanh – Nguyễn Trãi trong cảnh nước mất nhà tan. Việc làm đó tác giả khích lệ tinh thần yêu nước, khí chí chiến đấu của nhân dân.
Nhớ

rừng

Thế Lữ Tự do Tác giả dùng lời của con hổ ở vườn bách thú để diễn tả niềm khao khát tự do. Con hổ quen được vùng vẫy giữa rừng xanh với uy danh vang dội, nay phải sống trong tù hãm không khỏi thấy bức bối, chán ghét cảnh sống tầm thường. Bài thơ chính là tiếng lòng của nhà thơ yêu nước trước cảnh mất nước.
Ông đồ Vũ Đình Liên Thơ

năm chữ

Thể hiện niềm nuối tiếc của nhà thơ trước sự thay đổi của xã hội làm mất đi một phong tục, một nếp sống đẹp. Đồng thời thể hiện sự đồng cảm của nhà thơ trước một lớp người.
Què

hương

Tế Hanh Thơ tám chữ Quê hương với dân chài hăng say lao dộng đã khắc sâu vào tâm. hồn nhà thơ nên dù ở xa nhà thơ luôn nhớ về quê hương.
Khi con tu hú Tố Hữu Lục bát Qua tiếng chim tu hú, nhà thơ bày tỏ nỗi uất hận khi bị giam cầm, chưa làm gì được cho đất nước, cho dân tộc.
Tức

cảnh Pác Bó

HỒ Chí Minh Thất ngôn tứ tuyệt Bác Hồ rất yêu thiên nhiên, được sống và làm việc trên quê hương là niềm hạnh phúc của người tù, công việc có gian nan đến đâu Bác cũng lạc quan tin tưởng.
Ngắm

trăng

HỒ Chí Minh Thất ngôn tứ tuyệt Trong cảnh ngục tù tối tăm, cuộc sống đầy gian khổ song tâm hồn Bác vẫn rộng mở với thiên nhiên. Bấc yêu thiên nhiên đến say mê, xem thiên nhiên như người bạn thân thiết của mình.
Chiểu dời đô Lý Công Uẩn Nghị

luận

Vua Lý Thái Tổ phân tích lý lẽ trước khi chọn Đại La làm kinh đô.
Hịch tướng sĩ Trần Quốc Tuấn Nghị

luận

Tác giả dùng bài này để khuyên răn, thuyết phục tướng sĩ phải dứt khoát, tập trung chiến đấu với quân xâm lược.
Nước Đại Việt ta Nguyễn

Trãi

Nghị

luận

(cáo)

Khẳng định chủ quyền của nước Việt Nam, kẻ nào xâm phạm sẽ bị tiêu diệt.
Bàn luận về phép học La Sơn Phu Tử – Nguyễn Thiếp Văn

biền

ngẫu

Tác giả đề nghị vua Quang Trung cải cách nền giáo dục, được tự do chọn trường. Trước tiên phải học Tiểu học rồi kế tiếp học từ thư, ngũ kinh, chư sử.
Thuế

máu

Nguyễn Ái Quốc Nghị

luận

Bài văn vạch ra tội ác của bọn thực dân, phê phán, lên án tội ác của chúng đối với người dân thuộc địa.
Đi bộ ngao du G Ru-xô Nghị

luận

Tác giả là người giản dị, yêu thiên nhiên. Tác giả nêu ra việc đi bộ rất lợi ích, muốn ngao du thì đi bộ là cách hay nhất.
Ông Giuố -đanh mặc lễ phục Mô-li-e Kịch Tác giả mỉa mai những người giàu có nhưng dốt nát đến mức bị bọn xu nịnh moi tiền mà không biết.

2./ Nêu lên sự khác biệt nổi bật về hình thức nghệ thuật giữa các văn bản thơ trong các bài 15, 16, và trong các bài 18, 19. Vì sao thơ trong các bài 18, 19 được gọi là “thơ mới”? Chúng “mới” ở chỗ nào?

  • Các bài thơ trong bài 15, 16 làm theo thể thơ thất ngôn bát cú luật Đường.
  • Bài 15 là bài thơ Nôm viết bằng chữ Hán. Ngôn ngữ trong các bài thơ mang sắc thái trang trọng, giọng điệu hào hùng thể hiện khí phách hiên ngang của bậc anh hùng.
  • Bài 16 thể hiện sự lãng mạn, tư tưởng muốn lánh xa, thoát li hiện thực xã hội. Nghệ thuật thơ có sự đổi mới trong thể thơ thất ngôn bát cú luật Đường trong cách gieo vần.
  • Bài 18, 19 được làm theo thể thơ tự do, thơ năm chữ.
  • Ngôn ngữ trong các bài 18, 19 gần gũi, dễ hiểu.

* Bức tranh của cuộc sống được tái hiện trong các bài này thật sinh động. Nó thể hiện tâm tư tình cảm của người lao động, đó là niềm tự hào của con người đối với quê hương (bài 19). Đây là những bài thơ mới vì nó đi vào thể hiện cái tôi cá nhân của người viết, không còn theo các khuôn mẫu đã định sẵn, ngôn từ ước lệ tượng trưng mà là những cái cụ thể, gần gũi và dễ hiểu.

Những câu thơ mà em thích nhất, hay nhất trong bốn bài trên:

Dân chài lưới làn da ngâm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm,

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỗ.

(Tế Hanh – Què hương)

Mỗi năm hoa đào nở

Lại thấy ông đồ già

Bày mực tàu giấy đỏ

Bền phố đông người qua.

(Vũ Đình Liên – Ông đồ)

3./ Nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật của ba văn bản trong bài 2, 3, 4 có những điểm giống nhau và khác nhau nổi bật gì? Em thích nhất nhân vật nào, đoạn văn nào trong các văn bản đó.

Nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật của ba văn bản trong bài 2, 3, và 4 giống nhau là phản ánh bức tranh hiện thực xã hội Việt Nam thời phong kiến. Các tác phẩm thể hiện cái nhìn cảm thông, đồng cảm của tác giả đối với những người dân nghèo chịu nhiều đau khổ, áp bức vạch trần bộ mặt bất nhân, tàn ác của xã hội thực dân phong kiến.

– Điểm khác nhau:

+ Bài Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng viết theo dạng hồi kí, kể về tâm tư tình cảm của chú bé Hồng với những đắng cay, tủi cực và tình yêu thương cháy bỏng của em đối với mẹ.

+ Bài Tức nước vỡ bờ đưa ra bức tranh xã hội phong kiến, vạch trần bộ mặt xấu xa của chế độ thực dân đẩy người dân đến bước đường cùng, họ phải phản kháng lại.

+ Bài Lão Hạc tác giả ca ngợi phẩm chất đáng quý của người nông dân dù cuộc sống đẩy họ đến sự bế tắc họ vẫn giữ được nhân phẩm của mình.

  • Em thích nhất đoạn văn:

Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai’ gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thuở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp vào đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.

  • Đoạn văn này nói lên tình cảm mẹ con thật gần gũi và ấm áp.