Soạn bài Câu trần thuật đơn – ngữ văn lớp 6

Soạn bài Câu trần thuật đơn – ngữ văn lớp 6

KIẾN THỨC CẦN NẮM VỮNG

Câu trần thuật đơn là loại câu do một cụm C – V (chủ – vị) tạo thành, dùng để giới thiệu, tả hoặc kể về một sự việc, sự vật hay để nêu một ý kiến.

 

Ví dụ: Trong đoạn văn của Tô Hoài, có các câu trần thuật đơn:

Chưa nghe hết câu, tôị   đã hếch răng lên, xì môt hơi rõ dài.

C                                  V

Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mang:

C   V

Tôi về, không môt chút băn tâm.

C                         V

Cả 3 câu đều miêu tả thái độ của Dế Mèn (tôi) đối với Dế Choắt. Câu 1 và 3, V gồm V1 và V2 (được ngăn cách bằng dấu phẩy); câu 2 chỉ có một V (mắng).

Câu sau đây không phải là câu trần thuật đơn vì có 2 cụm C-V sóng đôi tạo thành:

Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chiu đươc.

C                   V                               C V

RÈN KĨ NĂNG GIẢI BÀI TẬP SGK

Bài tập 1: Yêu cầu của bài tập là tìm đúng câu trần thuật đơn trong đoạn văn và cho biết những câu trần thuật đơn ấy được dùng làm gì. Muốn vậy cần căn cứ vào tiêu chí câu do một cụm C-V tạo thành để tìm, sau đó từ nội dung câu mà suy ra chức năng của nó.

Đoạn văn của Nguyễn Tuân có hai câu trần thuật đơn:

  • Ngày thứ năm trẽn đảo Cô Tômôt ngày trong trẻo, sáng sủa.

C                                                         V

(câu này dùng để miêu tả)

  • Từ khi……………. bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vây.

C         V

(câu này dùng để giải thích và nhân mạnh ý đã miêu tả ờ câu trên).

Bài tập 2: Theo cách làm ở bài tập 1, có thể thây cả 3 câu này đều là câu trần thuật đơn vì chúng đều do một cụm C-V tạo thành (các em tự phân tích từng câu theo mẫu trên). Cả 3 câu đều dùng để giới thiệu nhân vật. Chú ý những từ và cụm từ dùng để giới thiệu nhân vật trong các truyện dân gian và trung đại: có (có một vị thần, có một con ếch), hoặc là (Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều).

Bài tập 3: Đây là bài tập so sánh hai cách giới thiệu nhân vật khác nhau trong các truyện đã học. Ớ bài tập 2 là cách giới thiệu trực tiếp, ở bài tập 3 là cách giới thiệu gián tiếp. Các nhân vật chính ở đây là Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thủy Tinh, em bé thông minh đều được giới thiệu sau cùng sau khi đã nói về nhân vật khác (phụ) của truyện. Cách giới thiệu như vậy giông như một sự dọn đường cho nhân vật chính xuất hiện để nhân vật càng bật nổi hơn, câu chuyện hấp dẫn hơn (các em đọc 3 đoạn văn này và tự phân tích theo gợi ý trên đây).

Bài tập 4: Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật (nghề nghiệp, quê quán…), những câu mở đầu này còn cho người đọc biết thêm về chí hướng, quyết tâm của nhân vật (câu a) hoặc hoàn cảnh làm việc, tình huống đặc biệt mà nhân vật gặp (câu 6), gợi được hứng thú và hấp dẫn cho người đọc đi sâu vào câu chuyện (phân tích qua hai câu mỏ’ đầu).