Cảm nhận về bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến

Cảm nhận về bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến

Trong cuộc đời ai cũng có bạn, có những người bạn quen biết xã giao nhưng cũng có những người bạn thân thiết mà ta có thể cùng nhau chia sẻ buồn vui trong cuộc đời. Đó là những người bạn tâm giao hiểu và cảm thông với ta, không hề khách sáo với nhau. Nguyễn Khuyến cũng có một người bạn như vậy và ông có một cách tiếp bạn bằng câu chuyện hóm hỉnh độc đáo. Bài thơ “Bạn đến chơi nhà” là lời đùa làm quà câu chuyện mở đầu mà cũng để nói lên tình bạn thắm thiết của mình.

Mở đầu bài thơ thất ngôn bát cú Nguyễn Khuyến viết:

Đã bấy lâu nay bác tới nhà

Người bạn của Nguyễn Khuyến hôm nay mới đến thăm ông sau thời gian rất lâu không gặp nhau. Nguyễn Khuyến nói như reo lên thể hiện sự vui mừng. Thế nhưng sau sự vui mừng ấy nhà thơ lại nói lên bao lý do, hoàn cảnh khó khăn của mình:

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Lẽ ra Nguyễn Khuyến phải tiếp người bạn lâu ngày mới gặp chu đáo, nhưng ông lại nêu: trẻ đi vắng mà chợ lại ở xa không ai để lo giúp ông làm đồ đãi bạn. Ao cá thì sâu lại không có lưới, gà không bắt được, các thứ rau quả trong vườn chưa tới thời vụ. Hoàn cảnh tác giả nêu ra thật nan giải. Đến miếng trầu là đầu câu chuyện cũng không có nốt:

Đầu trò tiếp khách trầu không có.

Không ai lại đi nói với bạn vừa đến mà như thế cả. Đây là cách nói cường điệu hóa cửa nhà thơ để tạo nên tiếng cười hóm hỉnh. Chỉ cố nhà thơ Nguyễn Khuyến là nói như vậy, nhưng đây cũng là một nghệ thuật nói. Nguyễn Khuyến nói để làm lộ lên sự thân mật, làm nổi bật lên một tình bạn thân thiết gắn bó.

Bác đến chơi đây, ta với ta.

Cụm từ “ta với ta” thể hiện sự thân thiết đến không phân biệt. Bạn và ta là hai người bạn tri âm tri kỉ mà vật chất không có ý nghĩa đánh giá tình bạn của hai người.

Với cách dùng ngôn ngữ dễ hiểu, gần gũi với đời sống người dân, ý thơ chân thành, giọng thơ hóm hĩnh, nhà thơ Nguyễn Khuyến dựng lên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà để làm nổi bật lên một tình bạn chân thành, thắm thiết.